Kuyumculuk terimleri sözlüğü
Atölyeden tezgâha, muhasebeden sevkiyata; mücevher üretiminde her gün kullanılan 39 terim, kısa ve anlaşılır açıklamalarla.
A
- Ağaç
- Kayıp mum dökümde mum modellerin, ortadaki mum gövdeye dal gibi dizilmesiyle oluşan yapı. Döküm sonrası gövde ve kollar hurda olarak geri kazanılır. Kayıp mum döküm →
- Alaşım
- Altının dayanıklılık ve renk için gümüş, bakır, çinko gibi metallerle karıştırılması. Ayar, alaşımdaki saf altın oranını gösterir.
- Ayar
- Altının saflığının 24 üzerinden ifadesi. 24 ayar saf altına, 14 ayar 24 parçanın yaklaşık 14’ünün altın olduğuna karşılık gelir. Altın ayarları →
- Ayar damgası
- Ürünün ayarını gösteren, üzerine basılan işaret (ör. 585, 750, 916). Hurda alımında ve kalite kontrolde ilk bakılan bilgidir.
B
- Beyaz altın
- Altının paladyum, nikel ya da gümüş gibi beyaz metallerle alaşımlanmasıyla elde edilen renk. Çoğunlukla rodaj ile parlaklığı artırılır.
C
- Cari
- Müşteri ya da tedarikçiyle borç ve alacak hesabı. Kuyumculukta cari genellikle has, gümüş, döviz ve TL olarak ayrı bakiyelerle tutulur. Altın cari hesap takibi →
- Cila
- Ürünün yüzeyinin parlatıldığı üretim aşaması. Az da olsa maden kaybına yol açtığı için fire ölçümünde ayrı departman olarak izlenir.
Ç
- Çevirme
- Bir cari bakiyeyi başka bir birime dönüştürme işlemi; örneğin TL borcun o günkü kurdan has altına çevrilmesi.
D
- Damga
- Ürüne ayar, marka ya da üretici işaretinin basıldığı aşama. Üretim akışında genellikle kalite kontrolden önce yer alır.
- Döküm
- Eritilen altının alçı (revetman) kalıba dökülerek mum modelin yerini aldığı aşama. Atölyede gram takibinin en kritik noktalarından biridir. Altın döküm nasıl yapılır →
E
- Emanet
- Müşteriye ait olup işletmede bulunan ya da işletmeye ait olup müşteride duran maden ve ürün. Sayımda ayrı listelenir. Envanter sayımı →
F
- Fire
- Üretim sırasında kaybolan ve geri kazanılamayan maden. Giriş gramından çıkış gramı ve hurda düşülerek bulunur. Fire hesaplama →
G
- Gram altın
- Bir gram ağırlığında, has (995 ya da 999,9) saflıkta yatırım altını.
H
- Has
- Saf altın karşılığı. Kuyumculukta farklı ayarlardaki altının ortak ölçüsü olarak kullanılır; has = gram × milyem ÷ 1000. Has altın nedir →
- Hurda
- Talaş, yolluk, kesinti ya da kullanılmış takı gibi yeniden eritilip geri kazanılabilen altın. Hurda altın hesaplama →
İ
- İş emri
- Bir siparişin üretimde hangi model, ayar, taş ve adetle yapılacağını tanımlayan kayıt. Departmandan departmana tablayla birlikte ilerler. Üretim takip →
- İşçilik milyemi
- Toptan satışta ürünün kendi milyemine eklenen işçilik payı. 585 milyem ürün 25 milyem işçilikle 610 milyem üzerinden has borcu doğurur. Milyem hesaplama →
K
- Kalite kontrol
- Ürünün ölçü, gram, taş oturuşu, yüzey ve damga açısından kontrol edildiği aşama. Sevkiyattan önceki son kapıdır.
- Karat
- Değerli taşların ağırlık birimi (1 karat = 0,2 gram). Bazı ülkelerde altın ayarı için de “karat” (K) kısaltması kullanılır: 14K, 18K.
- Kasa
- Atölyede madenin teslim alınıp verildiği merkez. Departmanlara altın kasadan çıkar, kasaya döner; kasa altın stoğu her an bilinmelidir.
- Kayıp mum döküm
- Mum modelin alçı kalıp içinde eritilip yakıldığı, oluşan boşluğa altının döküldüğü üretim yöntemi. Kayıp mum döküm →
- Külçe
- Rafine edilmiş, belirli ağırlık ve saflıkta (çoğunlukla 999,9) dökülmüş altın kalıbı.
L
- Lehim
- Parçaları birleştirmek için kullanılan, ana alaşımdan daha düşük sıcaklıkta eriyen alaşım. Ayarı ürünün ayarıyla uyumlu seçilir.
M
- Mıhlama
- Taşın yuvasına oturtulup metalle sabitlendiği aşama. Mumda (muma taş dizme) ya da metalde (metal mıhlama) yapılabilir.
- Milyem
- Altının binde saflığı. 14 ayar 585, 18 ayar 750, 22 ayar 916, has 995 milyemdir. Milyem nedir →
- Mine
- Metal yüzeye renkli cam esaslı macunun uygulanıp fırınlanmasıyla yapılan süsleme.
- Mumhane
- Mum modellerin hazırlandığı, kalıplardan çoğaltıldığı ve ağaca dizildiği departman. Takı üretim aşamaları →
P
- Patlatma
- Döküm sonrası ürün yüzeyindeki alçı ve oksitlerin kumlama ya da benzeri yöntemlerle temizlendiği aşama.
R
- Rafineri
- Hurda ve düşük ayarlı altının saflaştırılıp has altına dönüştürüldüğü tesis.
- Revetman
- Kayıp mum dökümde mum ağacın etrafına dökülen, ısıya dayanıklı alçı esaslı kalıp malzemesi.
- Rodaj
- Özellikle beyaz altın ve gümüş ürünlerin rodyumla kaplanarak parlaklık ve beyazlık kazandırılması.
- Rose altın
- Alaşımdaki bakır oranı artırılarak elde edilen pembe tonlu altın.
S
- Sterling gümüş
- 925 milyem, yani binde 925 saf gümüş içeren gümüş alaşımı.
T
- Tabla
- Üretimde bir grup işin departmanlar arasında taşındığı tepsi. Barkodla izlendiğinde içindeki işlerin gramı ve geçmişi tek okutmayla görülür. Barkodlu takip →
- Tezgâh
- Döküm sonrası parçaların temizlendiği, birleştirildiği, lehimlendiği ve şekillendirildiği departman.
- Toptancı
- Ürünleri üreticiden ya da kendi atölyesinden alıp perakende kuyumculara has ve işçilik üzerinden satan işletme. Toptan kuyumculuk →
Y
- Yarı mamul
- Üretimi tamamlanmamış, bir sonraki departmanı bekleyen ürün ya da parça. Stokta ayrıca izlenir.
- Yolluk
- Dökümde altının kalıba aktığı kanalda katılaşan kısım. Kesilip hurda olarak geri kazanılır.
Z
- Zimmet
- Bir personele teslim edilen alet, araç ya da maden. Kimde ne olduğu zimmet kaydıyla izlenir. Personel portalı →
Online toplantı
Atölyenizi konuşarak yönetmeye hazır mısınız?
Sorularınızı yanıtlamak, ekranları canlı göstermek ve atölyenize uygun kurulum planını çıkarmak için buradayız.